بهار طبیعت بر شما مبارک باد

خوان نوروزی هفت پایه اصلی دارد که هفت سین خوانده می شود و چیزهایی را شاملمی شود که نخستین حرف آنها سین است.

هر چند برخی از افراد در هفت سین بودن آن شککرده اند و می پندارند که بعد از حمله اعراب و ایجاد تغییرات دینی در ایران ، اینسفره هم دچار دگرگونی شده است.

ولی بر اساس اسناد تاریخی این ادعاها واقعیتندارند.

برای مثال آنها می گویند ایرانیان پیش از اسلام ، هفتشین داشتند و بر سر خوان نوروزی شراب و شهد می گذاشتند. ولی هر دوی این واژه هاعربی هستند و ایرانیان اگر قرار بود شراب بر سر خوان نوروزی بگذارند باید هفت میممی داشتند. چون معادل فارسی شراب ، می است.
برخی دیگر گفته اند که ایرانیان پیشاز اسلام به جای هفت سین ، هفت چین داشتند و مواد خوان نوروزی را بر روی هفت ظرفچینی می گذاشنتد. اما گویا آنها فراموش کرده اند ، ایرانیان باستان تماس مستقیمی باچین نداشتند و حتی در برخی از کتاب های قدیمی واژه کینیان را به جای چینیان بکاربرده اند که بیشتر منظور اهالی سمرقند بوده است
.
این سفره هفت سین به یادامشاسپندان برپا می شود
.

هفت امشاسپندان
Amahraspandan :
۱- Ohrmazd (هرمزد) اهورامزدا : به معنی سرور دانا است. از آنجایی که نزد ایرانیان باستان هریک از گل ها و درختان ویژه یکی از امشاسپندان (به معنی پاکان جاویدان) است پس درختمورد (یاس زرد) که همیشه سبز و خرم است ویژه هرمزد بوده و یک شاخه از آنرا سر سفرهنوروزی می گذاشتند
.

۲- Wahman وهومن : به معنی اندیشه نیک است. یاس سفید گلویژه بهمن ماه است پس شاخه ای از آن زینت بخش گلدان سفره نوروزی میشد
.

۳-Ardwahishtاردیبهشت : سومین روز فروردین ماه اردیبهشت (اشاوهیشته یاارئه وهیشته)است که به (چم ) معنی بهترین پاکی و راستی است. از آنجایی که آتشسوزانندهء تمام پلیدی ها و روشنی بخش است پس بر سر سفره نوروزی همیشه آتشدانیافروخته گذاشته می شد. چون گل مرزنگوش ویژه اردیبهشت ماه است پس آنرا بر سر خواننوروزی قرار می دادند
.

۴- Shhrewar شهریور : چهارمین روز فروردین ماه است. واژه شهریور (خشتره وئیریه) به معنی شهریاری آرزو شده یا کشور جاودانی است. اینامشاسپند نگهبان فلزات و دادگری است
.

۵- Spandarmad سپندارمزد : روز پنجمفرودین ماه سپندارمزد (اسفند) است که به معنی عشق و فروتنی پاک (پارسایی) است. اسپند نشانهء وفا و بردباری است و بیدمشک گل ویژهء اوست
.

۶- kHordad خرداد : روز ششم فروردین ماه خورداد یا خوردات (هئوره تات) ، به معنی کامل ،بی کاستی ورساست. گل سوسن ویژه این امشاسپند است
.

۷- Amurdad امرداد : هفتمین امشاسپندامرداد (امرتات) است. امشاسپند امرداد نگهبان گیاهان است و همیشه همراه خرداد (نگهبان آب) است. گل ویژهء آن زنبق است
.

هفت سین


سبزه نودمیده : سبزهها را به تعداد هفت یا دوازده که شمار مقدس برج ها است ، در قابهای گرانبها سبز میکردند. در کاخ پادشاهان 20 روز پیش از نوروز دوازده ستون از خشت خام بر می آوردند وبر روی هر یک از انها یکی از غلات را می کاشتند ، خوب روئیدن هر یک از آنها را بهفال نیک می گرفتند و می گفتند که آن دانه در آن سال پر بار خواهد بود. در ششم نوروزآن غلات را می چیدند و به نشانه برکت و باروری در تالار پخش میکردند.

خانواده ها معمولا سه قاب از سبزه ها را به نشانه هومت ، هوخت وهورشت بر خوان می نهادند و بر روی آنها گندم ، جو و ارزن که خوراک اصلی مردم بودسبز می کردند. رنگ سبز آنها رنگ ملی و مذهبی ایرانیان بود و خوان نوروزی را زینت میبخشید. سبز شدن دانه نماد امشاسپند امرداد است. مردم بر این باورند که فروهر نیکانباعث بالیدن و سبز شدن دانه ها به هنگام بهار می شود
.

سمنو : از جوانه هایتازه رسیده گندم ساخته می شد از آنجایی که فروهرها باعث روئیدن گیاهان و جوانه زدنآنها می شوند ، خوردن این جوانه های بارور سبب نیرومندی و باروری در تمام سال میگردد
.

سنجد : یکی از میوه هایی است که در خوان نوروزی گذاشته می شود. چونبوی برگ و شکوفه درخت آن محرک عشق و دلباختگی است که از مقدمات اصلی تولد و زایندگیاست ، پس وجود آن نشانه ای از زایش کیهانی است
.

سیب : روستائیان سیب را درخمهای وپژه ای نگهداری می کردند و پیش از نوروز به یکدیگر هدیه می دادند. سیب بازایش هم نسبت دارد. بدین صورت که اغلب درویشی سیبی را از وسط نصف می کردو نیمی ازآن را به زن و نیمه دیگر را به شوهر می داد. بدین ترتیب مرد از عقیم بودن و زن ازنازایی رها می شد
.

سکه زرد و سفید :نمادی از امشاسپند شهریور که نگهبانفلزات است و بودن آن بر سر خوان موجب برکت و سرشاری در آمد انسان میگردد
.

اجزای دیگر خوان نوروزی
:
۱- آتشدان : آتشدان که از آتش خاندانمایه می گرفت در همه آیین های مذهبی بکار می رفت و باید در میان خوان نهاده می شد ودانه های مقدس اسپند به همراه چوب های خوشبو در کنار آن جای داشت
.

۲- ماهرویو برسمBarsom : ماهروی همان برسمدان است. به علت اینکه تیغه های نگهدارنده برسم هاشکل هلال ماه است. از این رو آنرا ماهروی می نامند. شاخه هایی کوتاه از انار ، بید، انجیر و زیتون را به دارازای سه بند می بردیدند و آنها را به تعداد سه ، هفت ،دوازده یا بیست و یک بر سر خوان در ماهروی جای می دادند. برسم را معمولا بر سر خوانغذا هم قرار می دادند و نماد برکت گیاهی بود. دسته ای از آنرا پیش از خوردن غذابدست می گرفتند و آفرین می خواندند. در دوره ساسانیان برای اینکه خوان شاهان شکوهبیشتری داشته باشد این ترکه را از زر (طلا) می ساختند و به آنها زرین تره می گفتند. کم کم برسم های فلزی به آیین های دینی هم راه یافت.


۳-کتاب مقدس : چون جشن نوروز یک جشن ملی بود هرخانواده ای می توانست مذهبی ویژه خود را بر روی خوان نوروزی بگذارد. در دورانساسانیان کتاب اوستا را بر سر سفره می گذاشتند و پیش از فرا رسیدن سال نو قسمتفروردین یشت آنرا که مربوط به فروهرهای شاهان ، پاکان ، پارسایان ، دلاوران وشهسواران است ، می خواندند. امروزه نیز مسمانان و کلیمیان قران و تورات بر سر خواننوروزی میگذارند.

۴- کوزه آب : کوزه آب که توسط دختران نو رسیده از زیرآسیاب ها پر می شود با زیتنی از گردن بند بر سر خوان نوروزی قرار می دادند. امروزهبه جای کوزه از تنگ های کوچکی استفاده می شود که سبزی بر روی آنها سبز کرده اند وتنگ را با روبان هایی می آرایند
.

۵- نان : نان نمادی از برکت است. در دورانساسانیان نان هایی را به اندازه کف دست بود ، می پختند و آنها را که درون Dron مینامید بر سر خوان نوروزی می گذاشتند. گاهی بر آنها آ‏فرین می خواندند و آنها رابرکت می بخشیدند. امروزه ظرفی از نان یا نان سنگک بزرگی بر روی سفره قرار می دهندکه در آیین زناشویی هم این کار انجام می شود. گاهی بر روی نان با دانه های کنجد « مبارک باد » می نویسند
.
در دوران ساسانیان بر گوشه های خوان نوروزی می نوشتند « افزون باد » یا « افزا باد » که موجب برکت خوان در همه سال می شد. این واژه ها رابر روی سکه های ساسانی نیز ضرب می کردند تا برکت پول را افزایند
.

۶- شمعدان : در دو سوی آتشدان شمعدان های گرانبها یا چراغ هایی می نهادند و آنها را میافروختند و این نشانی از دنیای فروغ بی پایان بود که جایگاه فروهران است. نور وروشنایی در مراسم مذهبی از جایگاه ویژه ای برخوردار بود. زیرا دنیای روشنایی قلمرواورمزد و هر جا که نور و آتش باشد ، اهریمن را بدان جا راهی نیست
.

۷- شیر : شیر تازه دوشیده شده نمادی از غذای نوزاد کیهانی است. زیرا بر اساس اسطورهای آفرینشانسان در گهنبارهمس پت میدیم گاه یعنی در روز 365 سال آفریده شدهاست. بنابراین در جشن زایش ، آدمیان نیز به شیر نیاز دارند. شیر در مراسم مذهبیمقدس شمرده می شود و گاهی آنرا با عصار گیاه هوم در می آمیختند. پنیر تازه هم که ازفرآورده های شیر است و دارای اندیشه باروری است بر سر سفره نوروزی قرار دارد. پادشاهان ساسانی در بامداد نوروز از خرما

/ 4 نظر / 11 بازدید
هامون

عشق است مهندسین صنایع واحد جنوب. وبلاگ راه میندازی سه تا سه تا..

هامون

بیخیال نشونی شو. حالش به همینه.فقط بدون که دور نیستم.مگر اینکه تو منو از خودت دور بدونی. حالا پیدا کن.

هامون

تو کم حافظه نیستی رفیق.دوستی منو تو هم کوچیک نیست.تو دامنه دوستات از قدیم وسیع بود ولی من که گفتم دور نرو ,ما چند نفریم که به هم نزدیکیم فقط بهت لُره نیستم.[خنده]

هستی

شکسپیر میگه: اون لحظه هایی که احساس تنهایی میکنی اطمینان داشته باش که یکی واسه دیدنت لحظه شماری می کنه